Eindelijk was het zover!

Op 8 oktober 2025 vierden we ons 40-jarig jubileum. Samen met onze ervaringsdeskundigen en samenwerkingspartners blikten we terug op 40 jaar belangenbehartiging voor mensen met een beperking in Tilburg. We keken naar onze eigen veranderende rol, de rol van de gemeente én die van onze samenwerkingspartners.

In 1985 werd het Tilburgs Overleg Gehandicaptenorganisaties opgericht, de voorloper van Toegankelijk Tilburg. Aandacht voor toegankelijkheid van gebouwen en/of de openbare ruimte was er niet of nauwelijks. Gemeentehuizen waren niet toegankelijk laat staan dat er ergens een toegankelijk toilet aanwezig was. En ook gidslijnen of stoepafritjes waren meer uitzondering dan regel.

De barricaden waren nodig. Nodig om gehoord en gezien te worden.
Langzaamaan vonden we gehoor. In de jaren negentig, misschien zelfs pas in de zero’s kwam er wat meer aandacht voor mensen met een beperking. Gebouwen kregen wat meer toegankelijkheidsvoorzieningen. En bij oplevering mochten we komen kijken of de toegankelijkheid beoordelen.

Vaak bleken er dan toch zaken nog niet helemaal goed of soms zelfs helemaal niet goed te zijn. Wat begrijpelijk, dan weer leidde tot grote frustratie bij ons en onze doelgroep. Een vaak gehoord opmerking:  “Komt er eindelijk aandacht, doen ze het nog niet goed”. En vaak konden de knelpunten niet worden opgelost en bleven we, de doelgroep, nog jaren met de gebakken peren zitten.

Maar niet alleen bij ons leidde het tot frustratie. Ook bij de bouwers en de projectleiders was er frustratie. “Doen we zo ons best en dan is het weer / nog niet goed”. Het leverde ons geen positief imago op: we werden gezien als zeurterreur die alleen maar met beschuldigende vingertjes konden wijzen.

Was het dan alleen maar barricade en strijd? Nee, zeker niet. Laten we niet vergeten dat we al bijna vanaf het begin van ons bestaan voorlichting geven op basisscholen. Waarin we kinderen uit de groepen 7 en 8 van de Tilburgse basisscholen vertellen over het leven met een handicap en hen verschillende ervaringsoefeningen laten doen. En hoe leuk is het dan om te vertellen dat er anno 2025 kinderen in de klas zetten van wie de ouders ooit dezelfde voorlichting hebben gehad toen zij op de basisschool zaten. En aangezien we een aantal echte die-hards hebben in het geven van deze voorlichting, gebeurt het in heel uitzonderlijke gevallen dat het ook nog dezelfde voorlichter is.
De voorlichting op basisscholen is en blijft een geweldige manier om een eerste bewustwordingszaadje bij kinderen te planten.

Maar nog even terug naar die toegankelijkheid. Pas na de ratificatie van het VN Verdrag voor de gelijke rechten van mensen met een handicap in 2016 begon er echt iets te veranderen. Ook bij de gemeente Tilburg. Er kwam meer aandacht voor toegankelijkheid en inclusie en bij sommige projecten werden we al in de ontwerpfase betrokken. Niet structureel, maar het begin was gemaakt.

Vanuit destijds nog TOG probeerden we aan te haken bij die energie en de kansen die dit met zich meebracht. Met het VN-verdrag in de hand probeerden we onder andere ondernemers er van te overtuigen om hun bedrijf toegankelijker te maken: drempel weg voor de deur, verlaagde balie, voldoende ruimte tussen de tafels én een invalidentoilet. Een wensenlijstje wat ondernemers eerder afschrok dan enthousiast maakte. We legden de lat te hoog, voor onszelf en voor de ander.

Daarom besloten we het over een andere boeg te gooien.

Zoals een groot deel van jullie inmiddels weet, zijn onze ervaringsdeskundigen (we hebben er zo’n vijftig) ongelofelijk goed in het denken in mogelijkheden: hoe kan het wel!! We besloten het grote toegankelijkheidsvraagstuk om te draaien en er kleine stapjes van te maken. Ieder stap is er tenslotte een in het creëren van een toegankelijke samenleving. En die stappen mag/moet je dan ook vieren. Dat geeft energie om ook de volgende te willen zetten.

We kozen om de verbinding aan te gaan. Ik heb iets van jouw nodig, wat kun jij voor mij betekenen. Vanuit dat oogpunt ontstond ook het idee voor ’t Plenkske, een oprijplaatje om binnen te kunnen. We vroegen ondernemers om een Plenkske neer te leggen:  ik  wil graag een kopje koffie komen drinken, maar ik kan niet bij je binnen. Een Plenkske is een kleine en overzichtelijke investering voor een ondernemer. En doordat er meer mensen met een beperking over de vloer komen, wordt de ondernemer hopelijk ook getriggerd om bij de volgende verbouwing misschien ook wel een toegankelijk toilet te maken.

De strijd en het op de barricaden staan is nodig geweest. Wij zijn onze voorgangers en onze toegankelijkheidsstrijders van het eerste uur, enorm dankbaar. Zonder hun strijd hadden wij het podium niet kunnen pakken.

De strijdbijl is begraven. De barricade laten we voorgoed achter ons. We hoeven niet meer te roepen om gehoord te worden. Steeds vaker schuiven we aan tijdens de ontwerpfase of ontvangen we ontwerptekening voordat deze worden uitgevoerd.

Gaat dan alles nu goed? Nee natuurlijk niet. Er zijn nog voorbeelden genoeg waarbij het niet (helemaal) goed gaat. Ontoegankelijke situaties worden echter nooit gerealiseerd met de intentie om mensen moedwillig buiten te sluiten. Onwetendheid over hoe je iets toegankelijk aanlegt, is de grootste factor. Want als je niet weet waarom bepaalde meters zijn zoals ze zijn, is een fout heel makkelijk gemaakt.

Daarin is nog een wereld te winnen. Samen met de gemeente leren we van de fouten die gemaakt worden. De intentie om het morgen beter te doen is zeker aanwezig en dat geeft vertrouwen voor de toekomst. Iedere stap is er één. Een Toegankelijk Tilburg maken we samen. Het is niet alleen een verantwoordelijkheid van ons als Toegankelijk Tilburg en ook niet alleen van de gemeente Tilburg.

Iedereen kan hier een bijdrage aan leveren hoe groot of hoe klein ook. Een kliko uit de looproute zetten (ook al is die niet van jou), je geveltuintje bijhouden, je ontwerp even laten checken op toegankelijkheid of in de plannen voor je evenement toch nog even toegankelijkheid meenemen. Het maakt niet uit wat je doet, iedere stap is er één.
Ik hoop dat wij jullie kunnen inspireren, enthousiasmeren en motiveren. Welke stap ga jij morgen zetten om Tilburg een beetje toegankelijker te maken. En als je hulp nodig hebt, weet ons te vinden. Onze slogan is tenslotte niet voor niks: “Met elkaar, voor iedereen”.